Część konsumentów zainteresowanych kupowaniem produktów bio uznaje je za trudno dostępne [1]. Jednocześnie producenci i dystrybutorzy żywności ekologicznej starają się, by uczynić ją coraz łatwiej osiągalną, zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych miejscowościach. Dla konsumentów kluczem może być poznanie miejsc, które oferują produkty ekologiczne, oraz zdobycie wiedzy na temat tego, jak rozpoznawać żywność certyfikowaną.
Poszukując produktów ekologicznych, warto zwrócić uwagę na różnorodne inicjatywy i struktury, które już funkcjonują na polskim rynku.
Supermarkety i dyskonty spożywcze. Zapewniają dostęp do żywności ekologicznej mieszkańcom także mniejszych miejscowości. Produkty z symbolem Euroliścia znaleźć można w głównych działach: z owocami i warzywami, z nabiałem czy produktami sypkimi. Jeśli powierzchnia sklepu jest wystarczająco duża, półki z żywnością bio mogą stanowić samodzielny dział. Wiele z tych sklepów oferuje także własne linie produktów bio, czyli znakowanych marką własną sieci handlowej.
Sklepy specjalistyczne z żywnością ekologiczną. Obecne głównie w dużych miastach, skupiają się wyłącznie na żywności ekologicznej i produktach naturalnych. Często mają większy wybór certyfikowanych produktów bio niż dyskonty, a odwiedzający mogą liczyć na indywidualne podejście i wskazówki od personelu. Wraz z kanałem e-commerce odpowiadają za połowę wielkości sprzedaży produktów ekologicznych w Polsce, a także pozostają atrakcyjnym wyborem dla bardziej świadomych konsumentów, szukających większej różnorodności produktów BIO.
Sklepy internetowe i aplikacje z żywnością ekologiczną. Zyskały na popularności w czasie pandemii koronawirusa Covid-19, pozwalając w bezpieczny i wygodny sposób zapatrzyć się w certyfikowane produkty ekologiczne z możliwością dostawy do domu. Dodatkowo, niektóre aplikacje łączą użytkowników z pobliskimi dostawcami bio żywności.
Targowiska i bazarki. Oferują żywność m.in. bezpośrednio od rolników, w tym również ekologiczną. Tu warto pamiętać, że sama deklaracja sprzedawcy nie wystarczy – jeśli chcemy się upewnić, że warzywa czy owoce pochodzą z certyfikowanych upraw, poprośmy o okazanie certyfikatu. Ogromną zaletą zakupu w takich miejscach jest sezonowość i lokalność, a także możliwość rozmowy z producentami.
Żywność ekologiczna w mniejszych sklepach spożywczych. Mają niewielki udział w sprzedaży produktów ekologicznych w porównaniu do sieci handlowych czy sklepów specjalistycznych, jednak umożliwiają zakup wybranych artykułów, np. ekologicznych soków, jogurtów czy jaj.
Kooperatywy spożywcze / rolnicze. Zrzeszenia tworzone przez grupy świadomych konsumentów zainteresowanych bezpośrednim zakupem od rolników ekologicznych. Skupione w kooperatywie osoby organizują wspólne, regularne zamówienia żywności. Umożliwia to budowanie relacji między rolnikami a konsumentami. W ramach niektórych inicjatyw konsumenci płacą z góry za udział w plonach danego gospodarstwa, otrzymując dostawy świeżych, sezonowych produktów, czasem także bardziej „niszowych”, jak miody, sery, oleje.
Abonamenty na zestawy żywności ekologicznej. W Polsce funkcjonują firmy oferujące w formie abonamentów dostawy gotowych zestawów ekologicznych produktów (warzyw, owoców i innych produktów z certyfikatem ekologicznym) do domów.
Rolnicze targi i festiwale ekologiczne. Entuzjaści żywności ekologicznej mają szansę zdobyć informacje i zaopatrzyć się w produkty z symbolem Euroliścia także podczas sezonowych wydarzeń skupiających producentów żywności ekologicznej. Takie wydarzenia mają zwykle zasięg lokalny i organizowane się kilka razy do roku. Niekiedy przybierają formę gminnych inicjatyw (np. targów i festynów), które pozwalają lokalnym producentom zaprezentować ofertę, a odwiedzającym dokonać zakupów i poszerzyć wiedzę na temat ekologicznej produkcji.
Niezależnie od wyboru miejsca zakupu, warto wiedzieć jak rozpoznać żywność ekologiczną. Najprostszym sposobem jest obecność na opakowaniu unijnego symbolu Euroliścia – listka utworzonego z dwunastu białych gwiazdek na tle zielonego prostokąta. Pod symbolem powinien znajdować się numer jednostki certyfikującej (np. PL-EKO-XX) oraz miejsce pochodzenia surowców („Rolnictwo UE” lub „Rolnictwo spoza UE”). Ważne jest, aby nie mylić tego znaku z marketingowymi oznaczeniami sugerującymi ekologiczne pochodzenie, jak np. „naturalny” czy „wiejski”. Tylko produkty z Euroliściem spełniają unijne wymogi dotyczące rolnictwa ekologicznego.
[1] Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Gospodarczych Delta Partner, badanie realizowane na zlecenie Polskiej Izby Żywności Ekologicznej w lutym 2024 roku techniką CAWI na reprezentatywnej próbie Polaków (1 123 osób) między 18. a 44. rokiem życia. Celem badania było poznanie stosunku respondentów do produktów ekologicznych.