2026-03-31

Do końca tej dekady polskie rolnictwo ekologiczne ma się rozwinąć zarówno pod względem powierzchni upraw, jak i dostępności żywności ekologicznej na rynku. Kierunek zmian wyznacza „Ramowy Plan Działań dla Żywności i Rolnictwa Ekologicznego w Polsce na lata 2021–2030”. Dokument określa, w jaki sposób państwo zamierza wspierać produkcję ekologiczną, budować zaufanie producentów i konsumentów do systemu kontroli oraz zwiększać dostępność żywności oznaczonej unijnym logo rolnictwa ekologicznego, tzw. Euroliściem.

Gdzie jesteśmy dziś?

W 2024 roku powierzchnia użytków rolnych objętych systemem rolnictwa ekologicznego w Polsce wyniosła około 691 tysięcy hektarów, co stanowiło niespełna 5% wszystkich gruntów rolnych w kraju. Od 2021 roku obserwowany jest ponowny wzrost zarówno liczby producentów, jak i powierzchni upraw ekologicznych.

#toważne Udział rolnictwa ekologicznego w Polsce wzrósł z 3,74% użytków rolnych w 2021 r. do 4,92% w 2024 r., co oznacza niemal 691 tys. hektarów objętych systemem produkcji ekologicznej.

W Polsce działa blisko 25 tysięcy producentów ekologicznych, z czego ponad 23 tysiące to gospodarstwa rolne. Najwięcej takich gospodarstw znajduje się w północno-wschodniej i północno-zachodniej Polsce.

#tociekawe Blisko 40% wszystkich gruntów ekologicznych w Polsce znajduje się tylko w dwóch województwach: warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim.

Jednocześnie wartość rynku detalicznego żywności ekologicznej w ostatnich latach przekroczyła 1,7 miliarda złotych rocznie. Choć wciąż jest to niewielka część rynku spożywczego, zainteresowanie takimi produktami utrzymuje się, a oferta w sklepach stopniowo się poszerza.

#toważne W 2024 r. w systemie działało 24 793 producentów ekologicznych. Liczba podmiotów zajmujących się przygotowaniem (czyli przetwarzaniem, pakowaniem, znakowaniem) produktów ekologicznych wzrosła z 1182 w 2021 r. do 1227 w 2024 r.

Co najmniej 7% gruntów ekologicznych do 2030 roku

Polska przyjęła cel, aby do 2030 roku co najmniej 7% powierzchni użytków rolnych było prowadzonych w systemie ekologicznym. Oznacza to konieczność zwiększenia areału do ponad miliona hektarów.

Cel ten wpisuje się w unijną strategię „Od pola do stołu” oraz działania na rzecz bioróżnorodności. Rolnictwo ekologiczne traktowane jest jako model produkcji, który ogranicza stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, zmniejsza presję na glebę i wodę, wspiera dobrostan zwierząt oraz sprzyja krótkim łańcuchom dostaw i lokalnej produkcji.

#tociekawe W strukturze upraw ekologicznych aż 29% stanowią zboża, a 23% – rośliny na paszę, podczas gdy warzywa to 9%, a uprawy sadownicze i jagodowe zaledwie 3%. Wśród warzyw ekologicznych aż 77% powierzchni zajmuje… soczewica (11,9 tys. ha).

Z punktu widzenia konsumenta oznacza to szerszy dostęp do certyfikowanej żywności produkowanej zgodnie z jednolitymi standardami Unii Europejskiej.

Jak państwo chce osiągnąć ten cel?

Plan działań opiera się na pięciu głównych obszarach rozwoju:

1. Transfer wiedzy i umiejętności

Do rozwoju rolnictwa ekologicznego potrzeba specjalistycznej wiedzy, dlatego „Strategia” przewiduje system szkoleń dla rolników, rozwój doradztwa w zakresie konwersji gospodarstw, tworzenie sieci gospodarstw demonstracyjnych oraz wsparcie małego przetwórstwa w gospodarstwach ekologicznych. Dzięki temu producenci mają większe możliwości prowadzenia działalności zgodnie z wymaganiami systemu unijnego.

2. Promowanie produkcji ekologicznej

Jednym z wyzwań jest zwiększanie świadomości, czym różni się żywność ekologiczna od konwencjonalnej. Plan przewiduje działania informacyjne i edukacyjne, które wyjaśniają zasady produkcji, znaczenie certyfikacji oraz sposób funkcjonowania systemu kontroli. Produkty ekologiczne można rozpoznać po symbolu Euroliścia, który oznacza, że zostały wytworzone i sprawdzone zgodnie z obowiązującymi w UE zasadami produkcji ekologicznej.

3. Innowacje w produkcji ekologicznej

Rolnictwo ekologiczne nie oznacza rezygnacji z nowoczesnych rozwiązań. Dokument zakłada rozwój badań naukowych, opracowywanie nowych metodyk upraw oraz wdrażanie technologii zwiększających efektywność gospodarstw bez zwiększania presji na środowisko.

#tociekawe Instytut IUNG-PIB stworzył specjalną aplikację internetową „EKO-ZBOŻE”, która pomaga rolnikom podejmować decyzje w ekologicznej produkcji zbóż.

4. Wsparcie producentów ekologicznych

Jednym z głównych narzędzi realizacji planu są środki w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Obecnie realizowany Plan Strategiczny dla WPR na lata 2023-2027 zapewnia płatności do powierzchni upraw ekologicznych, wsparcie w okresie konwersji, preferencyjne zasady przyznawania środków inwestycyjnych oraz pomoc w rozwijaniu przetwórstwa i współpracy producentów.

#toważne Wsparcie dla ekologii pochodzi nie tylko z WPR, ale także z Krajowego Planu Odbudowy, funduszy promocji produktów rolno-spożywczych oraz budżetu krajowego.

5. Utrzymanie zaufania do systemu

Rolnictwo ekologiczne opiera się na zaufaniu konsumentów. Nie da się rozpoznać „ekologiczności” produktu wyłącznie po jego wyglądzie, dlatego podstawią systemu jest mechanizm kontroli. W Polsce nadzór nad jednostkami certyfikującymi sprawuje Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Każdy producent podlega regularnym kontrolom, a zgodność produkcji z przepisami jest weryfikowana na każdym etapie łańcucha dostaw. Oznaczenie produktu symbolem Euroliścia nie jest więc deklaracją producenta, lecz potwierdzeniem spełnienia jednolitych wymagań obowiązujących w całej Unii Europejskiej.

Co jest ważne z perspektywy konsumenta?

Plan rozwoju rolnictwa ekologicznego nie jest skierowany wyłącznie do rolników. Zakłada on rozwój rynku, czyli zwiększenie dostępności i różnorodności produktów ekologicznych.

Badania pokazują, że konsumenci najczęściej wybierają ekologiczny nabiał i jaja, warzywa i owoce oraz produkty zbożowe. Jednocześnie wskazują na ograniczoną dostępność niektórych kategorii, takich jak ryby czy gotowe dania. Rozwój sektora ma odpowiadać na te potrzeby.

#tociekawe W ekologicznej produkcji zwierzęcej najszybciej rośnie chów drobiu. W 2024 r. pogłowie wyniosło ponad 1,09 mln sztuk, z czego ponad 632 tys. to kury nioski. Wzrost rok do roku przekroczył 200 tys. sztuk.

W dłuższej perspektywie wzrost produkcji może przyczynić się do większej konkurencyjności rynku i stopniowego zmniejszania różnic cenowych między żywnością ekologiczną a konwencjonalną.

Rolnictwo ekologiczne to proces

Osiągnięcie poziomu 7% użytków rolnych w systemie ekologicznym wymaga współdziałania rolników, administracji publicznej, jednostek doradczych, przetwórców oraz konsumentów.

Każdy zakup produktu oznaczonego unijnym logo rolnictwa ekologicznego jest sygnałem rynkowym, że tego typu produkcja jest uzasadniona ekonomicznie.

#toważne Grupy producentów w systemach jakości, w tym ekologii, mogą uzyskać refundację nawet do 70% kosztów działań promocyjnych, takich jak kampanie w mediach, targi czy prowadzenie profesjonalnych profili w social mediach.

Rozwój rolnictwa ekologicznego do 2030 roku nie oznacza całkowitej zmiany modelu produkcji żywności w Polsce, lecz stopniowe zwiększanie udziału systemu, który kładzie nacisk na ochronę środowiska, dobrostan zwierząt i ograniczenie chemizacji rolnictwa.

Źródło:

„Ramowy Plan Działań dla Żywności i Rolnictwa Ekologicznego w Polsce na lata 2021– 2030”, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aktualizacja wrzesień 2025 r.

• Następny